2.1.
Daxili audit — müəssisənin idarəetmə effektivliyini artırmaq, riskləri minimuma endirmək və daxili nəzarət mexanizmlərini təkmilləşdirmək məqsədilə həyata keçirilən müstəqil və obyektiv fəaliyyətdir. Maliyyə auditindən fərqli olaraq, daxili audit yalnız rəqəmlərə deyil, həm də biznes proseslərinin düzgün işləməsinə fokuslanır.
2.2. Daxili auditin əhatə dairəsi
Xidmət çərçivəsində müəssisənin aşağıdakı funksiyaları təhlil edilir:
Əməliyyat auditi: Resurslardan (insan, texnika, maliyyə) səmərəli istifadənin yoxlanılması.
İdarəetmə auditi: Rəhbərliyin qərarlarının icra vəziyyəti və hesabatlılıq zənciri.
İnformasiya Texnologiyaları (İT) auditi: Məlumatların təhlükəsizliyi və proqram təminatlarının etibarlılığı.
Mənimsəmə və fırıldaqçılıq (Fraud) araşdırması: Şirkət daxili sui-istifadə hallarının aşkarlanması və qarşısının alınması.
2.3. Xidmətin əsas məqsədləri
Risk menecmenti: Biznesin qarşılaşa biləcəyi strateji və əməliyyat risklərinin öncədən müəyyən edilməsi.
Xərclərə qənaət: Gizli itkilərin və səmərəsiz xərc maddələrinin tapılaraq ləğv edilməsi.
İntizamın gücləndirilməsi: Şirkət daxili qayda və prosedurlara (etik kodeks, əmək intizamı) riayət olunması.
Daxili nəzarət: Səhvlərin avtomatik aşkarlanması üçün effektiv "yoxlama mexanizminin" qurulması.
2.4. Qiymətləndirmə meyarları
Daxili auditin keyfiyyəti aşağıdakı amillərdən asılıdır:
2.4.1. Hesabatlılıq səviyyəsi
Auditorun birbaşa rəhbərliyə (və ya Müşahidə Şurasına) bağlılığı.
Tövsiyələrin icra olunma dərəcəsi.
2.4.2. Proseslərin mürəkkəbliyi
Şirkətin struktur bölmələrinin və filiallarının coğrafi yayımı.
Biznes proseslərinin (təchizat, satış, istehsal) sayı.
2.5. Daxili auditin metodologiyası
Risk əsaslı yanaşma: Şirkətin ən zəif və ən çox itki verə biləcəyi sahələrin öncəliklə yoxlanılması.
Müşahidə və monitorinq: İş proseslərinin real vaxt rejimində izlənilməsi.
Müsahibə və sorğular: Personalla anonim və ya açıq sorğuların keçirilməsi.
Sənədli analiz: Daxili əmrlərin, təlimatların və müqavilələrin icrasının yoxlanılması.
2.6. Prosesin mərhələləri
Strateji planlama: Audit olunacaq sahələrin prioritetləşdirilməsi.
Qiymətləndirmə: Mövcud nəzarət sistemlərinin güclü və zəif tərəflərinin tapılması.
Hesabatlılıq: Aşkar edilmiş nöqsanlar barədə rəhbərliyin məlumatlandırılması.
Follow-up (İzləmə): Verilmiş tövsiyələrin yerinə yetirilib-yetirilmədiyinin yoxlanılması.
2.7. Daxili auditin əhəmiyyəti
Daxili audit müəssisə üçün "erkən xəbərdarlıq sistemi" rolunu oynayır:
Böyük maliyyə itkilərinin qarşısını vaxtında alır.
İdarəetmənin keyfiyyətini beynəlxalq standartlara çatdırır.
Şirkət daxilində şəffaflıq və məsuliyyət mədəniyyətini formalaşdırır.