3.1.
Vergi auditi — müəssisənin vergi uçotunun, bəyannamələrinin və vergi öhdəliklərinin mövcud vergi qanunvericiliyinə uyğunluğunun kompleks yoxlanılmasıdır. Bu xidmətin əsas hədəfi dövlət tərəfindən aparıla biləcək vergi yoxlamalarından əvvəl müəssisəni tam hazırlıqlı vəziyyətə gətirməkdir.
3.2. Auditin əsas istiqamətləri
Vergi auditi çərçivəsində aşağıdakı sahələr detallı analiz edilir:
Mənfəət vergisi: Gəlir və xərclərin vergi məqsədləri üçün düzgün təsnifləşdirilməsi.
Əlavə Dəyər Vergisi (ƏDV): Əvəzləşdirmələrin və debet/kredit qalıqlarının qanuniliyinin yoxlanılması.
Gəlir vergisi və DSMF: Əmək haqqı fondundan tutulan vergi və sosial ödənişlərin dəqiqliyi.
Əmlak və Torpaq vergisi: Aktivlərin qalıq dəyəri üzrə hesablamaların dürüstlüyü.
3.3. Vergi auditinin məqsədləri
Sanksiya risklərinin sıfırlanması: Səhv hesablanmış vergilər nəticəsində yarana biləcək yüksək cərimə və faizlərin qarşısını almaq.
Vergi planlaması: Qanunvericiliyin verdiyi imtiyazlardan maksimum və düzgün yararlanmaqla vergi yükünü optimallaşdırmaq.
Bəyannamələrin dürüstləşdirilməsi: Təqdim edilmiş hesabatlardakı uyğunsuzluqların vaxtında aşkarlanıb düzəldilməsi.
3.4. Risk faktorları və təsir amilləri
3.4.1. Sənədləşmə bazası
Elektron qaimə-fakturaların və kargüzarlıq sənədlərinin qanunvericiliyin tələblərinə uyğunluğu.
Xarici tərəfdaşlarla bağlanan müqavilələrin vergi aspektləri (məsələn, ödəmə mənbəyində vergi).
3.4.2. Sahəvi vergi riskləri
İstehsalat itkilərinin və xarab olmaların vergi uçotunda silinmə qaydası.
Transfyer qiymətqoyma prinsipləri (əlaqəli şəxslərlə əməliyyatlarda).
3.5. Tətbiq olunan yanaşmalar
Geriye baxış (Retrospective): Ötən 3-5 illik vergi dövrünün tam analizi.
Önləyici yanaşma: Müntəzəm olaraq cari əməliyyatların vergi risklərinin aylıq və ya rüblük yoxlanılması.
İmtiyazların auditi: Şirkətin tətbiq etdiyi vergi azadolmalarının hüquqi əsaslarının yoxlanılması.
3.6. İşin icrası mərhələləri
İlkin Diaqnostika: Şirkətin vergi öhdəliklərinin strukturunun müəyyən edilməsi.
Bəyannamə Analizi: Təqdim edilmiş hesabatların "Şəxsi Hesab Vərəqəsi" (ŞHV) ilə üzləşdirilməsi.
Yerində Yoxlama: İlkin sənədlərin (müqavilə, akt, qaimə) fiziki və hüquqi təhlili.
Tövsiyələr Paketi: Aşkar edilmiş risklərin aradan qaldırılması üçün konkret həll yollarının təqdimatı.
3.7. Vergi auditinin əhəmiyyəti
Düzgün vergi auditi şirkət rəhbərliyi üçün maliyyə təhlükəsizliyi deməkdir:
Vergi orqanları ilə yarana biləcək mübahisələri minimuma endirir.
Şirkətin büdcə qarşısında olan intizamlı ödəyici imicini qoruyur.
Maliyyə vəsaitlərinin gözlənilməz cərimələrə deyil, biznesin inkişafına yönəlməsini təmin edir.