4.1.
Uyğunluq auditi — müəssisənin fəaliyyətinin xarici qanunvericilik aktlarına, sahəvi standartlara, daxili nizamnamələrə və beynəlxalq konvensiyalara uyğunluğunun yoxlanılmasıdır. Bu audit növü şirkətin yalnız "rəqəmlərlə" deyil, həm də "qaydalarla" necə idarə olunduğunu müəyyən edir.
4.2. Auditin predmetləri
Uyğunluq auditi çərçivəsində aşağıdakı sahələr nəzarətdən keçirilir:
Hüquqi uyğunluq: Əmək məcəlləsi, mülki hüquq və anti-inhisar qanunvericiliyinin tələbləri.
Lisenziya və icazələr: Fəaliyyət növü üçün tələb olunan xüsusi icazələrin vaxtı və şərtləri.
ISO və Keyfiyyət standartları: Beynəlxalq idarəetmə standartlarına (məsələn: ISO 9001, ISO 27001) uyğunluq.
Anti-korrupsiya və Etika: Şirkətdaxili daxili intizam qaydaları və şəffaflıq prinsipləri.
4.3. Uyğunluq auditinin məqsədləri
Hüquqi müdafiə: Dövlət qurumları tərəfindən tətbiq edilə biləcək sanksiya və fəaliyyətin dayandırılması riskini aradan qaldırmaq.
Reputasiyanın qorunması: Şirkətin bazarda "qanuna tabe və etibarlı tərəfdaş" imicini möhkəmləndirmək.
Beynəlxalq əməkdaşlıq: Xarici tərəfdaşlar və donor təşkilatlarla işləmək üçün tələb olunan "Due Diligence" (lazımi diqqət) tələblərinə cavab vermək.
4.4. Risklərə təsir edən faktorlar
4.4.1. Sənaye spesifikası
Maliyyə, neft-qaz və ya əczaçılıq kimi yüksək tənzimlənən sahələrdə xüsusi normativlərin olması.
Ətraf mühitin mühafizəsi (Ekologiya) standartları.
4.4.2. İdarəetmə mühiti
Daxili siyasət və prosedurların (Policies & Procedures) yazılı şəkildə mövcudluğu və işçilər tərəfindən mənimsənilməsi.
4.5. Audit metodları
Gapi analiz (Boşluq analizi): Mövcud vəziyyət ilə qanuni tələblər arasındakı fərqlərin tapılması.
Sənədli sübutlar: Protokolların, əmrlərin və hesabatların qanunauyğunluğunun yoxlanılması.
Müşahidə: İstehsalat və ya xidmət proseslərinin təhlükəsizlik və hüquqi normalara uyğun icrasının izlənilməsi.
4.6. İcra mərhələləri
Meyarların təyini: Hansı qanun və standartlara uyğunluğun yoxlanılacağının dəqiqləşdirilməsi.
Məlumat toplama: Sənədlərin və sistemlərin ilkin analizi.
Qiymətləndirmə: Uyğunsuzluqların (non-compliance) müəyyən edilməsi və onların ciddilik dərəcəsi.
Düzəliş planı: Nöqsanların aradan qaldırılması üçün hüquqi və inzibati yol xəritəsinin verilməsi.
4.7. Uyğunluq auditinin əhəmiyyəti
Biznesin uzunmüddətli dayanıqlığını təmin edir.
Müəssisə rəhbərliyini fərdi hüquqi məsuliyyətdən sığortalayır.
İşçilər və müştərilər arasında güvən mühiti yaradır.