1.1.
Maliyyə auditi — müəssisənin maliyyə hesabatlarının (Balans, Mənfəət və zərər, Pul vəsaitlərinin hərəkəti) dürüstlüyünün və beynəlxalq standartlara (MHBS/IFRS) uyğunluğunun müstəqil şəkildə yoxlanılmasıdır. Bu prosesin əsas nəticəsi auditorun verdiyi rəsmi rəydir ki, bu da hesabatlardakı rəqəmlərin nə dərəcədə etibarlı olduğunu göstərir.
1.2. Auditin obyekti
Maliyyə auditi zamanı aşağıdakı əsas istiqamətlər yoxlanılır:
Aktivlər və Öhdəliklər: Şirkətin mülkiyyətində olan vəsaitlər və borcların real vəziyyəti.
Gəlir və Xərclər: Hesabat dövrü ərzində formalaşmış maliyyə nəticələrinin dəqiqliyi.
Kapitalın hərəkəti: Səhmdar kapitalı və bölüşdürülməmiş mənfəətin uçotu.
İzahlı qeydlər: Rəqəmlərin arxasında duran uçot siyasətinin şəffaflığı.
1.3. Maliyyə auditinin məqsədləri
Bu xidmət müəssisəyə aşağıdakı üstünlükləri qazandırır:
İnvestor etibarı: Potensial investorlar üçün maliyyə şəffaflığının təmini.
Kreditləşmə: Banklardan iri həcmli kreditlərin alınması üçün rəsmi tələb.
Səhmdarların nəzarəti: Şirkət sahiblərinin idarəedici heyətin təqdim etdiyi rəqəmlərə əmin olması.
Hüquqi tələb: İllik dövriyyəsi yüksək olan şirkətlər üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş məcburi yoxlama.
1.4. Qiymətə və müddətə təsir edən amillər
1.4.1. Əməliyyatların mürəkkəbliyi
Şirkətin fəaliyyət göstərdiyi sektor (istehsalat, ticarət, xidmət).
Xarici valyuta ilə aparılan əməliyyatların çoxluğu.
Törəmə müəssisələrin və filialların sayı.
1.4.2. Uçotun keyfiyyəti
Mühasibat uçotunun avtomatlaşdırılma səviyyəsi (ERP sistemləri).
Sənədlərin arxivləşmə və intizam vəziyyəti.
1.5. İstifadə olunan yoxlama metodları
Maddi sübutların yoxlanılması: İnventarizasiya və kassa qalıqlarının fiziki sayımı.
Kənar təsdiqləmələr: Banklardan, debitor və kreditorlardan qalıq borclar barədə birbaşa təsdiqlərin alınması.
Riyazi yoxlama: Hesabatlardakı rəqəmlərin və düsturların yenidən hesablanması.
Analitik prosedurlar: Ötən illərin göstəriciləri ilə cari ilin müqayisəli təhlili.
1.6. Audit prosesinin mərhələləri
Qəbul və planlaşdırma: Müştəri ilə görüş, risklərin qiymətləndirilməsi və müqavilə.
Daxili nəzarətin testi: Şirkətdəki idarəetmə sisteminin nə dərəcədə etibarlı olduğunun analizi.
Əsaslı yoxlamalar: Sənədlərin və əməliyyatların detallı təhlili.
Yekun hesabatın hazırlanması: Auditor rəyinin (müsbət, şərtli və ya mənfi) formalaşdırılması.
1.7. Maliyyə auditinin əhəmiyyəti
Düzgün aparılmış maliyyə auditi:
Maliyyə risklərini minimuma endirir.
Strateji qərarlar üçün dəqiq baza yaradır.
Şirkətin bazar dəyərini və nüfuzunu artırır.